علت ناباروری زنان چیست؟

ناباروری زنان وضعیتی است که درصد قابل توجهی از زنان را در سراسر جهان تحت تاثیر قرار می دهد. این مشکل که سابقه تاریخی دارد، در تمام نقاط دنیا دیده شده و علت های مختلفی را به همراه دارد. همواره پزشکان در صدد پیدا کردن روش هایی برای درمان مشکلات ناباروری در زنان بوده اند. با این حال اول باید از دلایل اطلاع پیدا کرد. در این مقاله با ما همراه باشید تا درباره علت ناباروری زنان صحبت کنیم و اطلاعات کاملی را در این باره ارائه دهیم.

چرا ناباروری زنان اتفاق می افتد؟

ابتدا بهتر است بدانیم که علت ناباروری زنان چیست و چرا این مشکلات ممکن است در بعضی از آن ها وجود داشته باشد. ناباروری در زنان می تواند ناشی از عوامل مختلف فیزیولوژیکی و محیطی باشد. با این حال برای تجویز یک درمان موثر نیاز است تا از علل ناباروری زنان اطلاع پیدا کرده و آن ها را به صورت دقیق بررسی کنیم.

1- اختلالات تخمک گذاری: علت اصلی ناباروری زنان

تخمک گذاری نامنظم یا عدم وجود تخمک گذاری یکی از علل شایع ناباروری زنان و علت اصلی نازایی زنان است. شرایطی مانند سندرم تخمدان پلی کیستیک (PCOS)، که در آن عدم تعادل هورمونی روند طبیعی تخمک گذاری را مختل می کند، می تواند مانع آزاد شدن تخمک های بالغ از تخمدان ها شود. در این صورت لقاح به سختی انجام شده و یا ممکن است به هیچ وجه انجام نشود.

2- سن

 با افزایش سن، باروری زنان به دلیل کاهش تعداد و کیفیت تخمک کاهش می یابد. پس از 35 سالگی، خطر ناهنجاری های کروموزومی در تخمک ها افزایش می یابد که منجر به کاهش باروری و افزایش خطر سقط جنین خواهد شد.

3-انسداد لوله فالوپ: علت ناباروری زنان

لوله های فالوپ نقش مهمی در انتقال تخمک ها از تخمدان ها به رحم دارند. انسداد یا آسیب به لوله ها می تواند از لقاح جلوگیری کند یا مانع از عبور تخمک بارور شده به رحم شود و در نتیجه ناباروری زنان ایجاد خواهد شد.

اگر علت ناباروری زنان وجود داشته باشد ممکن است بارداری برای زن خطرناک نیز باشد. به همین دلیل است که هرگونه عفونت زنانه باید جدی گرفته شود.

4- ناهنجاری های رحم

ناهنجاری های ساختاری رحم می تواند در لانه گزینی و ایجاد یک بارداری سالم اختلال ایجاد کند. این ناهنجاری ها ممکن است مادرزادی یا اکتسابی مانند فیبروم رحم، پولیپ یا چسبندگی داخل رحمی باشند.

5- خطرناکترین علت نازایی یا آندومتریوز

آندومتریوز زمانی رخ می دهد که بافتی شبیه پوشش داخلی رحم در خارج از رحم رشد می کند و معمولا تخمدان ها، لوله های فالوپ و حفره لگن را تحت تأثیر قرار می دهد. این وضعیت می تواند منجر به التهاب، زخم و چسبندگی شود و با تداخل در تخمک گذاری، لقاح و لانه گزینی، باروری را مختل کند. اگر علت از ناباروری زنان وجود داشته باشد ممکن است بارداری برای زن خطرناک نیز باشد.

6- عدم تعادل هورمونی

اختلالات هورمونی، از جمله اختلال عملکرد تیروئید، سندرم تخمدان پلی کیستیک (PCOS) و هیپرپرولاکتینمی، می تواند چرخه قاعدگی را مختل کرده و یکی از شایعترین علت ناباروری باشد. عدم تعادل هورمونی می ‌تواند در تخمک‌گذاری اختلال ایجاد کند، بر رشد دیواره رحم تأثیر بگذارد، یا سیگنال‌های هورمونی لازم برای موفقیت باروری و بارداری را مختل کند.

7- بیماری التهابی لگن (PID)

PID به عفونت اندام های تناسلی زنانه اشاره دارد که معمولا در اثر عفونت های مقاربتی (STIs) مانند کلامیدیا یا سوزاک ایجاد می شود. PID می تواند باعث ایجاد اسکار و آسیب به لوله های فالوپ شود و خطر ناباروری را افزایش دهد. به همین دلیل است که هرگونه عفونت زنانه باید جدی گرفته شوند.

8- عوامل ژنتیکی مهم ترین علت ناباروری زنان

برخی از شرایط ژنتیکی می تواند به ناباروری در زنان کمک کند. به عنوان مثال می توان به سندرم ترنر، یک اختلال کروموزومی که بر رشد تخمدان تأثیر می گذارد، و سندرم X شکننده، که می تواند باعث اختلال عملکرد تخمدان شود، اشاره کرد.

9- اختلالات خود ایمنی

برخی از اختلالات خود ایمنی مانند سندرم آنتی فسفولیپید و لوپوس اریتماتوز سیستمیک (SLE) می توانند با تداخل در لانه گزینی و افزایش خطر سقط جنین بر باروری تأثیر بگذارند.

10- سبک زندگی و عوامل محیطی

سبک زندگی و عوامل محیطی مختلف می توانند بر ناباروری زنان تأثیر بگذارند. این ها شامل سیگار کشیدن، مصرف بیش از حد الکل، سوء مصرف مواد مخدر، تغذیه نامناسب، چاقی، سطوح بالای استرس، قرار گرفتن در معرض مواد شیمیایی یا سموم خاص و تمرینات بدنی شدید است.

درمان های پیشرفته برای نازایی

بعد از اینکه شناخت علت ناباروری زنان را به دست آوردیم و با دلایل ناباروری زنان آشنا شدیم، نوبت به آن می رسد تا درباره درمان آن ها بدانیم. خوشبختانه امروزه درمان های متعددی برای ناباروری توسط پزشکان کشف شده که امید را به زندگی بسیاری از زوجین بازگردانده است. در این قسمت درمان انواع نازایی پیشرفته را بررسی می کنیم و با آن ها بیشتر آشنا خواهیم شد.

1- تکنیک های کمک باروری

تکنیک های کمک باروری (ART) به عنوان سنگ بنای درمان های پیشرفته ناباروری زنان در نظر گرفته می شوند. لقاح آزمایشگاهی (IVF) یکی از این روش ‌هاست که در آن تخمک‌ ها از تخمدان‌ های زن برداشته شده و در محیط آزمایشگاهی با اسپرم بارور می‌ شوند.

سپس جنین های به دست آمده چند روز قبل از انتقال به رحم زن کشت می شوند. IVF با معرفی روش ‌های کمکی مختلف به طور قابل توجهی تکامل یافته است و میزان موفقیت بارداری را افزایش می‌دهد. تلقیح داخل رحمی یا IUI نیز یکی دیگر از این روش ها است که از IVF مقرون به صرفه تر بوده و راحت تر انجام می شود. در این روش اسپرم های سالم با استفاده از کاتتر iui به رحم زن در زمان تخمک گذاری تزریق می شوند تا عمل لقاح سریع تر و بهتر انجام شود.  البته برای IVF می توان تزریق داخل سیتوپلاسمی اسپرم (ICSI)را نیز انجام داد.

در این روش یک اسپرم منفرد مستقیما به تخمک تزریق می شود و لقاح آزمایشگاهی بهتر انجام خواهد شد. هم چنین آزمایش ژنتیکی قبل از لانه گزینی (PGT) که امکان انتخاب جنین های سالم ژنتیکی را فراهم می کند نیز برای IVF یا حتی IUI در نظر گرفته می شود.

2- غربالگری و انتخاب ژنتیکی

آزمایش ژنتیک قبل از لانه گزینی (PGT) با امکان غربالگری و انتخاب جنین هایی که خطر ابتلا به اختلالات ژنتیکی کمتری دارند، زمینه درمان ناباروری زنان را متحول کرده است. PGT شامل استخراج سلول ها از جنین های ایجاد شده از طریق IVF و تجزیه و تحلیل ساختار ژنتیکی آن ها قبل از لانه گزینی است.

 این فرآیند به شناسایی ناهنجاری ‌های ژنتیکی، اختلالات کروموزومی یا اختلالات تک ژنی در جنین ‌ها کمک می‌کند و امکان انتقال جنین ‌های سالم با شانس بالاتر برای لانه‌گزینی موفق و بارداری سالم را فراهم خواهد کرد.

3- مداخلات جراحی نوآورانه

برخی از موارد ناباروری زنان ممکن است به مداخلات جراحی برای رفع ناهنجاری های آناتومیکی یا بهبود عملکرد تولید مثل نیاز داشته باشد. تکنیک‌های کم تهاجمی مانند لاپاراسکوپی و هیستروسکوپی به دلیل کم تهاجمی بودن، زمان بهبودی کوتاه ‌تر و نتایج بهبود یافته، به طور فزاینده‌ ای محبوب شده‌ اند.

لاپاراسکوپی معمولا برای تشخیص و درمان بیماری هایی مانند آندومتریوز، چسبندگی لگن و کیست تخمدان استفاده می شود. این عمل شامل ایجاد برش‌ های کوچک در شکم است که از طریق آن می‌توان یک لوله نازک با دوربین (لاپاراسکوپ) را وارد کرد و به جراح اجازه می ‌دهد تا هر مشکلی را مشاهده کرده و به آن رسیدگی کند.

 از سوی دیگر، هیستروسکوپی شامل قرار دادن یک لوله نازک و روشن (هیستروسکوپ) از طریق واژن و سرویکس برای بررسی رحم است. می‌ توان از آن برای برداشتن پولیپ ‌ها یا فیبروم‌ ها، اصلاح ناهنجاری ‌های رحمی استفاده کرد.

4- درمان دارویی برای ناباروری زنان

هدف از درمان‌ های دارویی برای ناباروری زنان، رفع عدم تعادل هورمونی، افزایش تخمک‌گذاری و بهبود شانس بارداری موفق است. یک رویکرد رایج شامل استفاده از داروهای باروری به نام گنادوتروپین است که نسخه های مصنوعی هورمون های طبیعی هستند. این داروها تخمدان ها را تحریک می کنند تا تخمک بیشتری تولید کنند و احتمال لقاح موفق را افزایش می دهند.

داروی که معمولا در درمان ناباروری زنان استفاده می شود، کلومیفن سیترات است. این دارو با مسدود کردن گیرنده های استروژن در مغز عمل می کند که باعث تحریک ترشح هورمون محرک فولیکول (FSH) و هورمون لوتئینیزه کننده (LH) می شود. این فرآیند به تحریک تخمک گذاری کمک می کند. کلومیفن سیترات معمولا برای چند روز در طول چرخه قاعدگی به صورت خوراکی مصرف می شود

سخن پایانی

ناباروری زنان یکی از مشکلات شایع در میان زنان است که بر زندگی آن ها تاثیر می گذارد. ابتدا باید علت ناباروری پیدا شده و سپس یکی از روش های پیشرفته درمان برای آن در نظر گرفته شود. در صورت تشخیص درست و درمان به موقع شانس باروری در میان زنان بالا خواهد رفت.