بارداری خارج از رحم به شرایطی اتلاق می شود که تخمک بارور شده اما در رحم مستقر نمی شود. بلکه در خارج از آن مانند لوله فالوپ قرار می گیرد. لوله فالوپ به دلیل ساختاری که دارد نمی تواند به رشد و تکامل جنین کمکی کند و این وضعیت باعث عوارضی همچون خونریزی خواهد شد. به طور کلی بارداری خارج از رحم یک وضعیت خطرناک برای خانم ایجاد می کند که او را نیازمند مراقبت های اورژانسی می کند.
بارداری خارج از رحم چیست؟
اگر بخواهیم بارداری خارج از رحم را به زبان ساده شرح دهیم باید بگوییم که نوعی بارداری ناقص است. به این معنا که تخمک بارور شده اما به جای آنکه در رحم لانه گزینی کند در خارج از آن مستقر می شود. به طور مثال تخمک وارد لوله فالوپ، حفره شکمی، تخمدان و …. می شود. در بارداری ناقص، رشد و تکامل جنین اتفاق نمی افتد زیرا هیچ ساختاری همانند رحم نمی تواند جنین را در خود پرورش دهد. اگر تخمک بارور شده درون لوله فالوپ قرار بگیرد ممکن است باعث پارگی لوله و در نهایت عفونت و خونریزی شود. به همین دلیل توصیه می کنیم با این اختلالات و علائم آشنا باشید تا در صورت وقوع، سریعا تشخیص و درمان آن را آغاز کنید.
شایع ترین علائم بارداری خارج از رحم
علائم اولیه در بارداری های خارج از رحم، همانند بارداری معمولی است. اما در طول بارداری علائم زیر را مشاهده خواهید کرد:
1- خونریزی واژن
خونریزی واژن به دلیل بارداری ناقص متفاوت از خونریزی پریود است. این خونریزی آبکی، قهوه ای رنگ و به صورت گسسته می باشد. برخی از خانم ها آن را با خونریزی پریودی اشتباه می گیرند و متوجه بارداری نمی شوند. توجه داشته باشید که به طور کلی خونریزی واژینال در دوران بارداری طبیعی است و همیشه نمی تواند یک نشانه منفی تلقی شود. اما توصیه می کنیم به پزشک مراجعه کنید تا از سلامتی خود مطمئن شوید.
2- درد در ناحیه لگن و زیرشکم
دردهایی که در ناحیه لگن یا زیرشکم ایجاد می شوند به طور تدریجی آغاز می شوند و حالت ناپیوسته دارند. این درد می تواند نشانه بارداری خارج از رحم باشد اما به دلایل مختلفی از جمله زخم های گوارشی، نفخ، مشکلات معده و… نیز ممکن است رخ دهند. اگر این دردها با بارداری شما همزمان هستند با پزشک معالج خود صحبت کنید.
3- مشکلات گوارشی و ادراری
بسیاری از خانم ها در طول دوره بارداری معمولی مشکلاتی مانند اسهال، درد در هنگام ادرار و مدفوع را تجربه می کنند. زیرا تغییراتی در الگوی روده و مثانه آن ها ایجاد می شود. توصیه می کنیم با شدید شدن این علائم به پزشک مراجعه کنید.
4- درد شانه
جالب است بدانید که پزشکان متخصص معتقد هستند که درد شانه ( محل اتصال کتف و بازو) یکی از علائم بارداری ناقص محسوب می شود. زیرا با بروز درد شانه احتمال پارگی و خونریزی لوله فالوپ وجود دارد. اگر لوله فالوپ پاره شود درد و خونریزی آن به نحوی است که علائم دیگری همچون افت فشار خون، ضعف، سرگیجه، غش کردن و فشار رکتوم را نیز تجربه خواهید کرد. همچنین درد ناگهانی و تیز در ناحیه زیر شکم از دیگر علائم رایج آن محسوب می شود.
علت بارداری خارج رحم چیست؟
هنگامی که حرکت تخمک درون لوله فالوپ کند یا مسدود باشد بارداری خارج از رحم رخ می دهد. اما باید به علت های زیر نیز اشاره کرد:
- وجود غده یا توده در لوله فالوپ
- صدمه دیدن لوله فالوپ به علت عفونت های مقاربتی
- مشکلات مادرزادی در این ناحیه
- وجود اسکار در لوله فالوپ یا التهاب بافت لگن
از کجا بفهمیم بارداری خارج از رحم است؟
معمولا خانم هایی که باردار می شوند تا زمان ویزیت، نمی دانند که بارداری آن ها از چه نوعی است. بلکه صرفا پزشک با معاینات بالینی می تواند این عارضه را تشخیص دهد. تشخیص این عارضه در سه ماهه اول بارداری انجام می شود اما پزشک برای اطمینان از این موضوع، چند آزمایش را تجویز می کند:
- آزمایش ادرار
- آزمایش خون
- سونوگرافی
معمولا چند عامل باعث می شود که خانم ها در معرض بارداری های خارج از رحمی قرار بگیرند که می تواند به سابقه قبلی، انجام IVF ، جراحی لوله فالوپ، التهاب های لگنی، اندومتریوز و مصرف دخانیات اشاره کرد. البته نباید از عفونت های مقاربتی و وجود IUD در هنگام لقاح نیز چشم پوشی کرد. توصیه می کنیم قبل از آنکه تصمیم به بارداری بگیرید با پزشک متخصص مشورت کنید تا شرایط جسمانی شما از همه نظر بررسی شود. قطعا اینگونه بارداری سالم تری را تجربه خواهید کرد.
علائم بارداری خارج از رحم و پریود
اغلب خانم هایی که بارداری های خارج از رحم را تجربه کرده اند اذعان می کنند که علائم آن همانند پریود است. به طور مثال خونریزی واژینال دارند و درد در یک طرف شکم را احساس می کنند. همچنین سوزش در هنگام ادرار کردن و ترشحات قهوه ای رنگ (در ابتدای پریود) علائمی شبیه به بارداری ناقص دارد. برای تحقیق بر روی ترشحات آبکی واژن نشانه چیست میتوانید به لینک مراجعه بفرمایید.
بارداری خارج از رحم و بیبی چک
قطعا می دانید که وسیله ای به نام بیبی چک به تشخیص بارداری کمک می کند. اما باید بدانید که اگر بارداری خارج از رحمی باشد نتیجه تست منفی می شود. چون هورمون های HCG بتا در خون ظاهر می شود و بعد از آنکه متابولیزه می شوند در ادرار آمده و دفع می شوند. رشد این هورمون در بارداری ناقص کمتر است و شما تصور می کنید که بارداری رخ نداده !
برای آنکه بارداری ناقص تشخیص داده شود باید سونوگرافی واژینال یا آزمایش خون بتا انجام شود تا هر چه زودتر از مخاطرات و ریسک های قطعی این عارضه جلوگیری شود. اگر تشخیص و اقدامات دیرهنگام انجام شوند جان افراد به خطر خواهد افتاد.
بارداری خارج از رحم چه زمانی مشخص می شود؟
این نوع از بارداری ناقص زمانی مشخص می شود که سونوگرافی و آزمایش خون انجام داده باشید. پزشک بر اساس محل لانه گزینی و میزان رشد جنین، درمان حراجی یا دارویی را توصیه می کند و این فرآیند در سه ماهه نخست بارداری انجام می شود.
حدود 90% از بارداری های ناقص، در لوله فالوپ اتفاق می افتد و در برخی موارد نادر نیز شاهد هستیم که تخمک بارور شده در داخل حفره شکمی، تخمدان یا دهانه رحم مستقر می شود. در این حالت آزمایش بارداری ممکن است مثبت شود اما تخمک رشد و تکامل پیدا نمی کند و قطعا نتیجه ای به جز سقط نخواهد داشت.
شاید این سوال برای شما پیش آمده باشد که آیا امکان انتقال تخمک بارور شده از لوله فالوپ به رحم مادر وجود دارد؟ قطعا خیر! تنها راه پایان بارداری است. در غیر این صورت جان مادر با خطرات بسیار زیادی مواجه خواهد شد.
بر اساس تحقیقاتی که در آکادمی آمریکایی پزشکان خانواده (AAFP) انجام شده نشان می دهد که از هر 50 بارداری 1 مورد خارج از رحم اتفاق می افتد و این آمار در هر 1000 بارداری، 20 مورد می باشد. متاسفانه مهم ترین علت مرگ مادران در سه ماهه نخست بارداری، همین عارضه می باشد. علائم آن به مدت 4 الی 12 هفته نخست بروز پیدا می کند و خانم ها باید به خوبی با علائم آن آشنا باشند. برای آشنایی با علائم بارداری در هفته اول به مقاله مد نظر مراجعه بفرمایید.
آیا بارداری خارج از رحم خطرناک است؟
بر اساس توضیحاتی که در این مطلب ارائه کردیم بدون شک بارداری های خارج از رحمی، یکی از خطرناکترین مشکلاتی است که خانم های باردار با آن مواجه می شوند و در صورتی که تشخیص داده نشوند و یا دیر تشخیص داده شوند عامل مرگ آن ها محسوب خواهد شد. اکیدا توصیه می کنیم قبل از بارداری مشاوره های لازم را انجام دهید تا اگر دچار مشکلاتی از جمله اسکار در لوله فالوپ، التهابات لگنی، سابقه بارداری ناقص و … هستید اقدامات لازم برای جلوگیری از بارداری خارج از رحم انجام شود.
تمام موارد فوق نشان می دهد که انتخاب پزشک متخصص و حاذق چقدر اهمیت دارد. سالیانه تعداد زیادی از بارداری ها با شکست مواجه می شوند و این امر به دلیل انتخاب نادرست پزشک و عدم تخصص کافی اوست.
کلام آخر !
مادر شدن یکی از بزرگ ترین نعمت هایی است که خداوند نصیب خانم ها کرده اما واقعیت این است که بارداری یک پروسه پیچیده و سخت است که اگر به درستی با آن آشنا نباشید دچار مشکلات عدیده ای خواهید شد. بهراد رویش رویان تولید کننده محصولات باروری با بهترین کیفیت همراه شما عزیزان است. قطعا مطالعه مطالب مرتبط همچون مقاله پیش رو، کمک زیادی به افزایش آگاهی و کاهش مشکلات احتمالی شما خواهد کرد. اگر نیاز به کمک داشتید ما با ساخت محصولاتی مثل کاتتر iui یا کاتتر انتقال جنین در کنار شما هستیم.