مصرف قرص اورژانسی باعث نازایی نمی شود. این قرص یکی از روش های پیشگیری از بارداری می باشد و می توان آن را به طور تکی و در 48 ساعت اول بعد از نزدیکی مصرف کرد. قرص بعدی باید 12 ساعت بعد و یا 2 عدد به طور همزمان در 48 ساعت اول بعد از نزدیکی مشکوک مصرف شود. تمام بانوانی که رابطه جنسی دارند باید با روش های جلوگیری از بارداری از جمله قرص اورژانسی آشنا باشند تا از بارداری های ناخواسته جلوگیری شود. در این مطلب تلاش کرده ایم تا شما را با جوانب مختلف این قرص آشنا کنیم و به ابهاماتی که راجع به آن وجود دارد پاسخ دهیم.
آیا قرص اورژانسی باعث نازایی می شود؟
قطعا مصرف قرص اورژانسی منجر به نازایی نمی شود اما عوارض زیادی دارد و نباید بیشتر از 1 الی 2 بار در سال از آن استفاده کرد. این قرص که به نام لوونورژسترل یا Levonorgestrel نیز شناخته می شود نوعی قرص جلوگیری از بارداری است و می توان آن را در گروه داروهای پروژسترونی طبقه بندی کرد. بانوانی که قصد مصرف این قرص را دارند باید بدانند که جزو روش های دائمی در پیشگیری از بارداری نیست بلکه باید در موارد اورژانسی از آن استفاده کرد.
معمولا خانم ها در ابتدای ازدواج به دلایل متعددی همچون نازایی، به سراغ مصرف قرص های ضدبارداری نمی روند. این تصور نادرست در میان اغلب خانم ها رواج دارد. اما باید بدانید که نازایی تعریف مختص به خود را دارد. پزشکان و متخصصین بیان می کنند که عدم باروری بعد از قطع روش های پیشگیری از بارداری به مدت 1 سال نازایی محسوب می شود. اما قبل از آن نازایی نیست.
اگر زن و مرد از سلامت کامل برخوردار باشند استفاده از روش های ضدبارداری نمی تواند منجر به ناباروری شود. همچنین مصرف قرص هایی همچون قرص اورژانسی برای خانم ها و دخترانی که تاکنون باردار نشده اند منجر به بارداری نمی شود و تاکنون ارتباطی میان این دو موضوع گزارش نشده است.
نحوه مصرف قرص اورژانسی
قرص اورژانسی، عمدتاً بر پایه لوونورژسترل (نوع پروژسترونی)، به عنوان روش پیشگیری اضطراری پس از رابطه جنسی محافظتنشده عمل میکند و بهترین زمان مصرف آن ظرف ۴۸ ساعت پس از رابطه است، هرچند اثربخشی آن تا ۷۲ ساعت کاهش مییابد؛ برای حداکثر کارایی، میتوانید آن را به صورت تکدوز (۱.۵ میلیگرم) یا دو دوز (هر کدام ۰.۷۵ میلیگرم با فاصله ۱۲ ساعته) مصرف کنید، ترجیحاً با یک لیوان شیر برای کاهش تهوع، و اگر مستعد حالت تهوع هستید، قبل از خواب بخورید و مایعات فراوان بنوشید تا از کمآبی جلوگیری شود.
این قرص تخمکگذاری را به تأخیر میاندازد یا مانع لقاح میشود، اما اگر قبلاً باردار باشید، اثری ندارد و جنین را آسیب نمیرساند؛ اثربخشی آن حدود ۸۵-۹۵ درصد در ۲۴ ساعت اول است، اما استفاده مکرر (بیش از ۱-۲ بار در سال) نه تنها کارایی را کاهش میدهد، بلکه میتواند باعث عدم تعادل هورمونی، اختلال در چرخه قاعدگی (مانند خونریزی نامنظم ۱-۲ هفتهای)، و عوارض شایع مانند خستگی، درد شکم، سردرد، حساسیت سینهها، ترشحات واژینال یا spotting شود، در حالی که عوارض نادر اما جدی شامل لخته خون، فشار خون بالا، آسیب کبدی یا واکنشهای آلرژیک است—در این موارد فوراً به پزشک مراجعه کنید. از مصرف آن در بارداری، بیماریهای کبدی/کلیوی، سابقه سکته یا لخته خون خودداری کنید و مراقب تداخلات با داروهایی مانند کاربامازپین، فنیتوئین، ریفامپین، نلفیناویر یا گیاهان مانند سنبلالطیب و خارمریم باشید که اثربخشی را کم میکنند؛ این روش جایگزین پیشگیری دائمی نیست و افسانههایی مانند “باعث ناباروری دائمی میشود” نادرست است، زیرا هیچ ارتباط علمی با ناباروری (تعریفشده به عنوان عدم بارداری پس از یک سال تلاش بدون جلوگیری) ندارد، اما برای کاهش عوارض، رژیم غذایی سالم (اجتناب از غذاهای چرب)، ورزش منظم (مانند پیادهروی) و مشاوره تغذیهای را رعایت کنید—در نهایت، برای اطمینان، پس از مصرف تست بارداری انجام دهید و از روشهای پیشگیری منظم استفاده نمایید.
قرص اورژانسی و تنبلی تخمدان
یکی از عوارض مصرف قرص لوونورژسترل یا اورژانسی، تنبلی تخمدان است. اگر شما بر اساس تجویز پزشک اقدام به مصرف این قرص کرده باشید قطعا باعث به هم ریختگی پریود و عادت ماهانه خواهد شد. اما در حال حاضر مصرف این قرص در برخی از مواقع، تنها راه حل محسوب می شود و هنوز قرص جایگزینی برای آن معرفی نشده است.
چیکارکنم خونریزی بعد قرص اورژانسی قطع بشه؟
معمولا به مدت 1 الی 2 هفته بعد از مصرف قرص های اورژانسی، خونریزی غیرطبیعی در خانم ها ایجاد می شود و بعد از آن شاهد عادی شدن سیکل قاعدگی می باشیم. پس خونریزی شما در طول چند روز آینده قطعا خواهد شد اما توجه داشته باشید که این خونریزی به عنوان پریود در نظر گرفته می شود.
بهم ریختگی دوره قاعدگی یکی از مهم ترین مشکلاتی است که قرص های اورژانسی ایجاد می کنند و در اغلب مواقع باید این عارضه را بپذیریم. از دیگر عوارض این قرص ها می توان به ترشحات واژنی، تغییر خلق و خو، سردرد و میگرن، التهاب پستان، لکه بینی و تهوع اشاره کرد.
بدترین عوارض قرص اورژانسی
عوارضی که با مصرف قرص های اورژانسی ایجاد می شوند خفیف و کوتاه مدت هستند و به طور خود به خود رفع می شوند. از بدترین عوارض مصرف این قرص ها می توان به موارد زیر اشاره کرد:
- خستگی جسمانی
- درد در ناحیه شکم
- تغییرات خلق و خو
- سردرد و عود کردن میگرن
- حالت تهوع و گاهی استفراغ
- خونریزی و لکه بینی
موارد فوق جزو عوارض رایج مصرف این قرص ها محسوب می شوند. اما گاهی اوقات با عوارض نادر آن نیز مواجه هستیم که در افراد بسیار کمی رخ می دهند. اما بهتر است که با آن ها آشنا باشیم تا اگر درگیر این عوارض شدیم بتوانیم اقدامات لازم را انجام دهیم. در صورت مشاهده هر کدام از موارد زیر سریعا به پزشک معالج مراجعه کنید.
- آسیب های کبدی
- افزایش فشار خون
- لخته شدن خون
- واکنش های آلرژیک
تداخلات دارویی قرص اورژانسی
- کاربامازپین، اتوسوکسیمید و فنیتوئین و سایر داروهای ضد صرع
- ریفامپین، ریفابوتین و سایر داروهای ضد سل
- نلفیناویر، ریت vonavir و سایر داروهای ضد ایدز
- داروهای گیاهی از جمله گل راعی و خارمریم
داروهای فوق با افزایش متابولیسم هورمون های قرص اورژانسی باعث کاهش اثربخشی آن ها می شود. اکیدا توصیه می کنیم اگر از این داروها استفاده می کنید آن را با پزشک خود در میان بگذارید. در این حالت بهتر است که از سایر روش های پیشگیری از جمله کاندوم استفاده کنید. لازم به ذکر است که مصرف قرص های اورژانسی برای برخی از افراد نیز ممنوع اعلام شده است:
- خانم های باردار
- بیماران کلیوی
- بیماران کبدی
- دارای سابقه سکته مغزی
- دارای سابقه لختگی خون
- افراد مبتلا به فشار خون بالا
عوارض قرص اورژانسی در دراز مدت
قطعا مصرف مکرر و بیش از حد هر قرصی از جمله قرص های اورژانسی می تواند عوارض بلندمدتی داشته باشد و بهتر است که آن ها صرفا زمانی مورد استفاده قرار بگیرند که در موقعیت اضطراری هستید و قصد جلوگیری از بارداری را دارید. همان طور که قبلا اشاره شد عوارض قرص های اورژانسی ( در صورت مصرف کم و محدود) مقطعی هستند. اما اگر مصرف این قرص ها به شکل طولانی مدت ادامه پیدا کند باعث اختلالات هورمونی می شوند و عوارض جانبی جدی از جمله اختلال در عملکرد کبد و کلیه را شامل خواهد شد.
علاوه بر آن مصرف مکرر قرص های اورژانسی اثربخشی آن ها را در فرد کاهش می دهد و احتمال شکست آن در جلوگیری از بارداری افزایش پیدا می کند. به همین علت بهتر است در صورت نیاز به جلوگیری از بارداری، از سایر روش ها مانند کاندوم یا روش های هورمونی از جمله قرص های ضد بارداری استفاده کنید.
قرص اورژانسی و زعفران
جالب است بدانید که بسیاری از خانم ها با سایر روش های ضدبارداری از جمله زعفران آشنا هستند و تمایل دارند به جای روش های هورمونی و شیمیایی مانند مصرف قرص های اورژانسی، اقدام به نوشیدن خوراکی هایی مانند زعفران کنند. مصرف زعفران دم کرده یا چای زعفران بعد از رابطه جنسی مشکوک یا به تاخیر انداختن قاعدگی یکی از این روش ها محسوب می شود. اما توجه داشته باشید که درصد خطای این روش بسیار بالاست و بهتر است که از سایر روش های ضدبارداری نیز کمک بگیرید.
زعفران به دلیل ویژگی هایی که دارد قاعده آور است و به همین دلیل مصرف آن در دوره بارداری ( خصوصا سه ماه اول) باعث سقط جنین شده و مصرف آن ممنوع است. این ماده خوش رنگ و خوش عطر با ایجاد اختلال در هیپوتالاموس و هیپوفیز از بارداری جلوگیری می کند و باید آن را بلافاصله بعد از رابطه جنسی مشکوک و ریختن مایع منی در رحم زن مصرف شود.
روش های کاهنده عوارض قرص اورژانسی
- تغذیه: قطعا اولین اقدامی که در راستای کاهش عوارض قرص های اورژانسی وجود دارد اصلاح تغذیه است. به هیچ عنوان به سراغ غذاهای چرب و سنگین بعد از مصرف این قرص نروید. زیرا می تواند عوارض آن را تشدید کند. علاوه بر آن توصیه می کنیم قرص را همراه با یک لیوان شیر مصرف کنید تا احساس تهوع و استفراع را کاهش دهد.
- زمان بندی مصرف: اگر سابقه تهوع دارید توصیه می کنیم مصرف قرص را به قبل از خواب موکول کنید. در طول روز نیز مایعات زیاد بنوشید تا بدن شما درگیر بی آبی نشود. با عمل به این توصیه تا حد زیادی عوارض مصرف قرص های اورژانسی را کاهش خواهید داد.
- ورزش: افرادی که ورزش می کنند و بدن آن ها تحرک زیادی دارد کمتر از سایرین به عوارض ناشی از مصرف این قرص ها مبتلا می شوند. یک پیاده روی ساده نیز می تواند یک ورزش موثر محسوب شود.
- محدودیت مصرف: مصرف قرص های اورژانسی باید بسیار محدود و موردی باشد و بیشتر از 1 الی 2 بار در طول سال آن ها را مصرف نکنید. در غیر این صورت عوارض مذکور تشدید خواهد شد.
به عنوان کلام آخر باید ذکر کنیم که اگر تصمیم به مصرف قرص های اورژانسی گرفته اید بهترین روش برای کاهش عوارض احتمالی، اصلاح تغذیه و پیروی کردن از یک رژیم غذایی سالم است. بدین منظور می توانید با پزشک متخصص تغذیه مشورت کنید و راهنمایی های لازم از او کسب کنید.
شرکت بهراد رویش رویان با هدف باروری بانوان و تولید محصولات کمک باروری مانند کاتتر IUI و نیدل پانکچر، همواره کنار بانوان عزیز کشورمان است.