پریود یعنی چه؟ چرا زنان پریود می شوند؟

پریود یا عادت ماهانه یکی از فرایندهای طبیعی بدن زنان است که به دلیل ریزش دیواره داخلی رحم و خروج آن به صورت خونریزی رخ می گیرد. اما پریود چیست و چه اهمیتی در سلامتی زنان دارد؟ این چرخه که به طور معمول هر ۲۸ روز یک بار اتفاق می افتد، می تواند در بازه ای بین ۲۱ تا ۳۵ روز نیز طبیعی باشد. دوران قاعدگی معمولاً ۲ تا ۷ روز طول می کشد و میزان خونریزی و رنگ آن بسته به شدت این دوره متفاوت است. در حالت طبیعی، زنان در طول این دوره حدود ۲۰ تا ۸۰ میلی لیتر خون از دست می دهند. آشنایی با این فرایند و تغییرات آن می تواند به بهبود آگاهی زنان در مورد سلامت بدنشان کمک کند.

پریود یعنی چه؟

پریود یا قاعدگی فرایند طبیعی بدن زنان است که طی آن پوشش داخلی رحم یا آندومتر ریزش کرده و از طریق دهانه رحم و واژن از بدن خارج می شود. بنابراین خون پریودی، بخشی از این جداره داخلی رحم است. چرخه قاعدگی تحت کنترل هورمون هایی است که توسط غده هیپوفیز در مغز و تخمدان ها تولید می شوند. این هورمون ها نقش پیامرسان های شیمیایی را ایفا کرده و در زمان های خاصی از چرخه قاعدگی آزاد می شوند.

 هورمون ها ابتدا باعث ضخیم شدن دیواره رحم برای آماده سازی جهت لانه گزینی تخمک می شوند. سپس، تخمک گذاری انجام می شود و تخمک از تخمدان آزاد شده و به لوله فالوپ حرکت می کند. اگر اسپرم وجود نداشته باشد و تخمک بارور نشود، بارداری رخ نمی دهد. در این شرایط، رحم لایه های آماده شده را تخریب می کند و این فرایند به عنوان پریود شناخته می شود.

معنی پریود چیست؟

پریود یا مریضی ماهانه، روندی زیستی و طبیعی در بدن زنان است که با آغاز دوران بلوغ شروع می شود. این فرایند توسط هورمون های تخمدان کنترل شده و به تخلیه تخمک و آماده سازی رحم برای بارداری کمک می کند. در صورتی که بارداری رخ ندهد، لایه های داخلی رحم تخریب شده و از بدن خارج می شوند. این اتفاق که به صورت ماهیانه تکرار می گردد، عادت ماهانه نامیده می شود. در نهایت پریود نشانه سلامت و عملکرد طبیعی دستگاه تولیدمثل در زنان است.

چرا زنان پریود می‌شوند؟

پریود یا قاعدگی زنان یک فرآیند طبیعی و ضروری در چرخه باروری است که به دلیل تغییرات هورمونی در بدن رخ می‌دهد. هر ماه، هورمون‌های استروژن و پروژسترون باعث ضخیم شدن لایه داخلی رحم (آندومتر) می‌شوند تا رحم برای پذیرش تخمک بارور شده و بارداری آماده شود. اگر بارداری اتفاق نیفتد، سطح این هورمون‌ها کاهش یافته و لایه آندومتر ریزش می‌کند، که این ریزش به صورت خونریزی قاعدگی از واژن خارج می‌شود. این چرخه معمولاً هر ۲۸ روز تکرار می‌شود، اما می‌تواند بین ۲۱ تا ۳۵ روز متغیر باشد و از سن بلوغ (حدود ۱۲ سالگی) تا یائسگی (حدود ۵۰ سالگی) ادامه دارد. درک دقیق علت پریود شدن زنان نه تنها به مدیریت علائم مانند درد، خستگی یا نوسانات خلقی کمک می‌کند، بلکه در تشخیص مشکلات احتمالی مانند سندرم تخمدان پلی‌کیستیک یا اختلالات هورمونی نقش کلیدی دارد. اگر پریود نامنظم یا دردناک دارید، مشاوره با پزشک زنان ضروری است تا سلامت باروری‌تان حفظ شود.

سیکل پریود چیست؟

سیکل قاعدگی فرایندی طبیعی در بدن زنان است که شامل چندین مرحله منظم برای آماده سازی رحم جهت بارداری و تنظیم عملکرد تولید مثل می باشد. این چرخه از روز اول خونریزی پریود آغاز می شود و بطور متوسط ۲۸ روز طول می کشد، اگرچه بازه ای بین ۲۱ تا ۳۵ روز نیز طبیعی می باشد. سیکل قاعدگی به وسیله هورمون هایی که توسط غده هیپوفیز و تخمدان ها ترشح می شوند، کنترل می گردد.

 این هورمون ها مراحل مختلفی را تنظیم می کنند که شامل مرحله قاعدگی، فاز فولیکولی، تخمک گذاری و فاز لوتئال است. هر مرحله نقش خاصی در آماده سازی بدن برای بارداری یا پایان دوره قاعدگی دارد. شناخت این مراحل و چگونگی عملکرد آن ها برای درک بهتر سلامت بدن اهمیت دارد.

• مرحله قاعدگی: این مرحله از روز اول سیکل قاعدگی شروع شده و معمولا تا روز پنجم ادامه دارد. در این زمان، اگر بارداری رخ ندهد، پوشش داخلی رحم تخریب شده و از بدن خارج می شود. طول این مرحله در افراد مختلف بین ۲ تا ۷ روز متغیر است، اما بطور معمول ۳ تا ۵ روز طول می کشد.

• فاز فولیکولی: این دوره از روز اول سیکل تا روز چهاردهم ادامه دارد. در این مرحله، هورمون استروژن باعث ضخیم شدن پوشش رحم و هورمون FSH باعث رشد فولیکول ها در تخمدان می شود. یکی از این فولیکول ها به فولیکول غالب تبدیل می شود.

• تخمک گذاری: تقریبا در روز ۱۴ سیکل رخ می دهد. به عبارتی اگر چرخه سیکل قاعدگی ۲۸ روزه باشد، مرحله تخمک گذاری در روز ۱۴ صورت می گیرد. در این مرحله، افزایش ناگهانی هورمون LH باعث آزاد شدن تخمک از فولیکول غالب می شود و تخمک آزاد شده به سمت رحم حرکت می کند.

• فاز لوتئال: این مرحله از روز ۱۵ تا پایان سیکل ادامه دارد. هورمون پروژسترون در این زمان افزایش می یابد تا رحم را برای بارداری آماده کند. اگر تخمک بارور نشود، سطح هورمون ها کاهش یافته و پوشش رحم در پریود بعدی خارج می شود.

علت پریود نشدن چیست؟

پریود نشدن ممکن است دلایل مختلفی غیر از بارداری داشته باشد. اگر مدت زمان مشخصی از موعد پریود شما گذشته و باردار نیستید، باید بدانید که تاخیر در پریود به دلایل زیادی مانند عدم تعادل هورمونی یا مشکلات پزشکی ممکن است رخ دهد. اما در دو موقعیت خاص مانند زمانی که برای اولین بار پریود می شوید و زمانی که دوران انتقال به یائسگی آغاز می شود می توان از بی نظمی پریود چشم پوشی کرد. در این شرایط، بدن در مرحله گذار قرار دارد و چرخه قاعدگی دچار اختلال می شود. همچنین در افرادی که هنوز به یائسگی نرسیده اند معمولاً هر 28 روز یکبار پریود می شوند، اما چرخه قاعدگی می تواند از 21 تا 40 روز متغیر باشد. اگر پریود شما خارج از این محدوده باشد، ممکن است مشکلی جدی وجود داشته باشد. علت های طبیعی آمنوره شامل بارداری، شیردهی و یائسگی است و در این موارد نیازی به مراجعه به پزشک نیست. اما عدم پریود شدن می تواند نشانه ای از اختلال در دستگاه تناسلی یا هورمونی باشد.

در زمان پریودی چی بخوریم؟

مصرف غذاهای سالم در دوران پریودی به کاهش علائم و راحت تر گذراندن این دوره کمک می کند. در ادامه به معرفی برخی از بهترین مواد غذایی مناسب این دوران می پردازیم:

نوشیدن آب : مصرف آب به میزان کافی در دوران پریودی از سردردهای شدید جلوگیری می کند. به عبارتی اگر بدن شما به اندازه کافی آب دریافت نکند، ممکن است علائمی مانند سردرد، خستگی یا نفخ را تجربه کنید. نوشیدن حداقل ۸ لیوان آب در روز، بهترین راه برای حفظ تعادل بدن در این دوران می باشد.

زنجبیل : زنجبیل به دلیل خاصیت ضدالتهابی خود می تواند دردهای عضلانی را کاهش دهد. چای زنجبیل به تسکین علائم ناخوشایند مانند حالت تهوع و درد کمک کرده و آرامش بیشتری به بدن می بخشد. این گیاه، گزینه ای مناسب و در دسترس برای دوران پریودی است.

مرغ : مرغ به عنوان منبعی غنی از پروتئین در تقویت بدن و بهبود انرژی تاثیرگذار می باشد. مصرف پروتئین به کاهش احساس ضعف و خستگی در این دوران کمک می کند و باعث می شود تا دوران قاعدگی را راحت تر بگذرانید.

موز : موز به تنظیم حرکات روده و کاهش علائم گوارشی کمک می کند. پتاسیم و منیزیم موجود در موز باعث می شود تا اسهال یا یبوست ناشی از تغییرات هورمونی کاهش یابد و شما احساس بهتری داشته باشید.

ماهی سالمون : ماهی سالمون سرشار از اسیدهای چرب امگا ۳ و آهن می باشد که به کاهش دردهای عضلانی و جبران آهن از دست رفته در دوران پریودی کمک می کند. مصرف این ماهی، تغذیه ای کامل و مناسب برای بهبود حال عمومی بدن در این دوره است.

شکلات تلخ : شکلات تلخ به دلیل داشتن آهن و منیزیم، میان وعده ای مفید برای این دوران می باشد. مصرف شکلات تلخ باعث افزایش انرژی، کاهش علائم افسردگی و جبران کمبود آهن در بدن می شود.

آجیل : آجیل ها منبعی غنی از اسیدهای چرب امگا ۳ و ویتامین ها هستند. این مواد مغذی باعث کاهش التهابات بدن و بهبود حال روحی می شوند. یک مشت آجیل در روز می تواند نیازهای بدن شما را برآورده کند.

کلم بروکلی : کلم بروکلی به دلیل داشتن فیبر و آهن به کاهش احساس خستگی کمک می کند. مصرف این سبزی مغذی باعث بهبود حرکات روده و کاهش نفخ می شود و به بدن انرژی بیشتری می بخشد.

پرتقال : پرتقال به دلیل ویتامین دی و کلسیم موجود در آن، به کاهش دل درد و اضطراب کمک می کند. مصرف پرتقال یا آب پرتقال تازه می تواند علائم روحی و جسمی را در دوران پریودی بهبود بخشد.

تخم مرغ : تخم مرغ منبعی از پروتئین و آهن است که به کاهش خستگی و بهبود انرژی کمک می کند. اضافه کردن تخم مرغ به رژیم غذایی در این دوران باعث تسکین دردهای قاعدگی می شود.

لیمو : لیمو و سایر مرکبات به دلیل داشتن ویتامین سی و فیبر، به کاهش حالت تهوع و بهبود حال عمومی بدن کمک می کنند. شربت آبلیمو یک گزینه عالی برای این دوران بشمار می رود.

حبوبات : حبوبات سرشار از آهن هستند که می توانند به جبران کمبود آهن ناشی از قاعدگی کمک می کنند. اضافه کردن عدس یا نخود به وعده های غذایی می تواند نیازهای تغذیه ای بدن را برطرف کند.

ماست : ماست به دلیل داشتن پروبیوتیک ها و کلسیم، به جلوگیری از عفونت های واژینال و بهبود عملکرد گوارش کمک می کند. مصرف ماست در این دوران بسیار توصیه می شود.

چای بابونه : چای بابونه باعث کاهش دردهای شکمی و آرامش بدن می شود. نوشیدن این چای قبل از خواب، کیفیت خواب را بهبود می بخشد و به کاهش علائم اضطراب کمک می کند.

علت عقب افتادن پریود چیست؟

عقب افتادن پریود می تواند به علت های مختلف جسمی و روانی رخ دهد که در ادامه به مهم ترین آن ها اشاره می کنیم:

استرس و اضطراب

استرس و اضطراب تاثیر مستقیم بر نظم چرخه قاعدگی دارند و می توانند منجر به تاخیر در پریود شوند. زمانی که بدن تحت استرس است، مغز هورمون هایی را ترشح می کند که سیستم تولید مثل را سرکوب می کنند. این وضعیت منجر به کاهش عملکرد تخمدان ها و تاخیر در تخمک گذاری می شود. بنابراین، در دوره های پراضطراب و پرتنش، تاخیر در پریود بسیار شایع است. کاهش استرس و مدیریت صحیح اضطراب می تواند به بازگشت نظم به چرخه قاعدگی کمک کند.

افزایش یا کاهش وزن

تغییرات شدید در وزن بدن باعث بهم ریختگی تعادل هورمون ها می شود و می تواند قاعدگی را به تاخیر بیندازد.  چرا که افزایش وزن باعث افزایش بافت چربی و تولید بیش از حد استروژن می شود که چرخه قاعدگی را مختل می کند. کاهش وزن شدید یا رژیم های کم کالری نیز می توانند ترشح هورمون های جنسی را کاهش دهند و باعث نامنظمی در پریود شوند. حتی برخی قرص های لاغری، به دلیل تاثیر بر هورمون ها، تاخیر در پریود را به همراه دارند.

ورزش شدید

فعالیت های ورزشی سنگین و طولانی مدت می توانند با کاهش چربی بدن و انرژی لازم، قاعدگی را نامنظم کنند؛ چرا که ورزش بیش ازحد باعث کاهش چربی های بدن و کمبود انرژی برای تولید هورمون های جنسی می شود. این وضعیت به خصوص در ورزشکاران حرفه ای رایج است و می تواند به توقف یا تاخیر پریود منجر شود. با کاهش شدت ورزش و مصرف کالری کافی، این مشکل قابل حل می باشد.

سندرم تخمدان پلی کیستیک

این سندرم یکی از علل شایع تاخیر یا نامنظمی در پریودها است که به دلیل اختلالات هورمونی رخ می دهد. سندرم تخمدان پلی کیستیک می تواند موجب تاخیر در تخمک گذاری، پریودهای سنگین یا بسیار سبک و حتی توقف قاعدگی شود. علائم دیگر این بیماری شامل رشد موهای زائد، آکنه، نازک شدن موهای سر و اضافه وزن می باشد که در صورت داشتن این علائم باید با پزشک مشورت کنید.

مصرف قرص های ضدبارداری

قرص های هورمونی ضدبارداری می توانند نظم قاعدگی را به هم بریزند و باعث تاخیر در پریود شوند. مصرف این قرص ها گاهی باعث توقف کامل قاعدگی می شود. پس از قطع مصرف این قرص ها معمولا نظم چرخه قاعدگی به حالت طبیعی برمی گردد. روش های دیگری مانند IUD یا آمپول های هورمونی نیز می توانند اثرات مشابهی داشته باشند.

شروع یائسگی

شروع یائسگی در زنان معمولا با تاخیر و نامنظمی در پریود همراه است و به تدریج باعث توقف کامل قاعدگی می شود.  یائسگی معمولا در دهه 40 زندگی آغاز می شود و می تواند علائمی مانند کاهش میل جنسی، افزایش وزن، فراموشی، سردرد و نامنظمی در پریودها را به همراه داشته باشد. با تشدید این علائم، قاعدگی بطور کامل قطع می شود. لازم به ذکر است که شرکت بهراد رویش رویان با رویکرد راحتی زوجین جهت فرزند آوری محصولاتی مثل کاتتر iui در راستای این هدف تولید کرده که همراه شما عزیزان باشد.

پریود مردانه چیست؟

پریود مردانه یا سندرم تحریک پذیری مردان (IMS)، وضعیتی است که در آن مردان علائمی مشابه عادت ماهانه زنان را تجربه می کنند. این علائم ناشی از تغییرات یا بی نظمی در سطح هورمون های جنسی به ویژه تستوسترون در بدن مردان می باشد. نشانه هایی مانند تحریک پذیری بالا، عصبانیت، احساس غم و افسردگی و تغییرات خلق وخو از جمله مواردی هستند که ممکن است یک یا چند روز در ماه در مردان ظاهر شوند. هرچند این تغییرات مانند سیکل قاعدگی زنان منظم نیست و شامل خونریزی نمی شوداما اثرات آن بر رفتار و احساسات مردان قابل توجه است. پزشکان بر این باورند که این تغییرات هورمونی می توانند در اثر استرس، خستگی یا عوامل محیطی تشدید شوند. به همین دلیل این حالت به عنوان یک پریود مردانه یا عادت ماهانه مردان اشاره می شود. درک این مسئله می تواند به بهبود روابط و درک متقابل در جامعه کمک کند.

درد پریود چیست؟

درد پریودی که در پزشکی به نام دیسمنوره نیز شناخته می شود، به دلیل انقباضات رحم و تخریب دیواره آن برای تکمیل سیکل قاعدگی ایجاد می شود. در این فرآیند، عروق خونی در دیواره رحم فشرده شده و خونرسانی و اکسیژن رسانی به رحم کاهش می یابد. در نتیجه، رحم ماده ای شیمیایی به نام پروستاگلاندین ترشح می کند که باعث افزایش انقباضات و درد می شود. این درد معمولا در قسمت پایینی شکم به صورت ضربان دار، یکنواخت یا مبهم احساس می شود. همچنین شدت درد قاعدگی در زنان متفاوت است. در برخی مواردپروستاگلاندین با شدت بیشتری ترشح شده و باعث درد شدیدتری می شود. معمولا این درد با افزایش سن یا پس از بارداری کاهش می یابد. دیسمنوره در بسیاری از زنان شایع است و در موارد شدید ممکن است به مراجعه به پزشک و مصرف داروهای مسکن نیاز داشته باشد.

دلایل عقب افتادن پریود چیست؟

عقب افتادن پریود می تواند به دلایل مختلفی از جمله تغییرات هورمونی، شرایط بدنی خاصیا مصرف برخی داروها رخ دهد که در ادامه با هر کدام بیشتر آشنا می شویم:

• پرکاری یا کم کاری تیروئید: غده تیروئید نقش مهمی در تنظیم چرخه قاعدگی دارد. اختلالات تیروئیدی مانند پرکاری یا کم کاری تیروئید، باعث تغییر در عملکرد سیستم تولیدمثل شده و به عقب افتادن پریود یا نامنظم شدن آن منجر می شوند. این اختلالات می توانند بر سایر سیستم های بدن نیز اثر بگذارند.

• بلوغ: در سال های اولیه پس از شروع قاعدگی، چرخه قاعدگی ممکن است به دلیل نابالغ بودن هماهنگی های هورمونی نامنظم باشد. این وضعیت معمولا تا پایان نوجوانی و اوایل دهه 20 بهبود یافته و چرخه منظم می شود.

• شیردهی: شیردهی می تواند باعث وقفه یا بی نظمی در پریود شود. پس از زایمان حتی با بازگشت پریود، ممکن است زمان ببرد تا چرخه به حالت عادی بازگردد. این امر تا 18 ماه پس از زایمان طبیعی است.

• مصرف برخی از داروها: مصرف برخی داروها مانند قرص های اورژانسی جلوگیری از بارداری، قرص های کنترل فشار خون یا داروهای ضدحساسیت می تواند باعث تاخیر در پریود یا تغییر در چرخه قاعدگی شود.

جمع بندی

پریود نشدن می تواند به دلایل مختلفی از جمله عدم تعادل هورمونی، مشکلات پزشکی یا تغییرات طبیعی مانند بارداری، شیردهی و یائسگی رخ دهد. در مراحل ابتدایی پریود یا انتقال به یائسگی بی نظمی چرخه قاعدگی طبیعی است. همچنین عوامل سبک زندگی و سلامت جسمانی نیز می توانند بر چرخه قاعدگی تاثیر بگذارند. در صورتی که تاخیر در پریود خارج از این موارد باشد، باید به پزشک مراجعه کرد تا از مشکلات هورمونی یا ناهنجاری های تناسلی مطمئن شد. در نهایت درمان های مناسب با تشخیص دقیق می توانند به تنظیم چرخه قاعدگی کمک کنند.