روش های درمان ناباروری

ناباروری یک بیماری چالش برانگیز است که بسیاری از زوج ها را در سراسر جهان تحت تاثیر قرار می دهد. با این حال، به لطف پیشرفت‌ علم پزشکی، روش ‌های درمانی مختلفی برای کمک به افراد و زوجین برای غلبه بر مشکلات ناباروری وجود دارد. در این مقاله قصد داریم با انواع روش های درمان ناباروری مهم و رایج در دنیا به ویژه روش IVF و IUI آشنا شویم و تمامی اطلاعات مهم پیرامون آن ها را بیان کنیم.

آشنایی با روش IVF

نخست برای آشنایی با روش های درمان ناباروری به IVF می پردازیم. لقاح آزمایشگاهی (IVF) یک روش درمان ناباروری است که به زوج ها یا افراد در دستیابی به بارداری در زمانی که روش های دیگر ناموفق بوده اند، کمک می کند. این روش شامل فرآیند لقاح تخمک با اسپرم در خارج از بدن، در یک محیط آزمایشگاهی و سپس انتقال جنین های حاصل به رحم است.

فرآیند IVF معمولا با تجویز داروهای باروری به زن آغاز می شود که تخمدان ها را برای تولید چندین تخمک تحریک خواهد کرد. پیشرفت رشد تخمک از طریق معاینات منظم اولتراسوند و بررسی سطح هورمون کنترل می شود. هنگامی که تخمک ها بالغ شدند، یک عمل جراحی جزئی به نام عمل پانکچر یا تخمک کشی برای جمع آوری تخمک ها از تخمدان ها و لقاح مصنوعی انجام می شود.

به طور همزمان، نمونه ‌ای از مایع منی از همسر جمع‌آوری می ‌شود که سپس در آزمایشگاه برای به دست آوردن اسپرم با کیفیت بالا پردازش خواهد شد. تخمک ‌ها و اسپرم‌ های جمع‌آوری ‌شده در یک ظرف آزمایشگاهی با هم ترکیب می‌ شوند و لقاح به‌ طور طبیعی یا با کمک تزریق داخل سیتوپلاسمی اسپرم (ICSI) انجام خواهد شد.

جنین های حاصل از نزدیک مشاهده شده و برای چند روز در آزمایشگاه کشت داده می شوند. سپس سالم ترین و زنده ترین جنین ها برای انتقال به رحم زن انتخاب خواهند شد. روش انتقال جنین معمولا سریع و تهاجمی است و شامل قرار دادن یک کاتتر نازک از طریق دهانه رحم به داخل رحم است.

با روش IUI بیشتر آشنا شویم

از دیگر روش های درمان نازایی که این روزها بسیار رایج شده است روش IUI است. تلقیح داخل رحمی (IUI) یک روش درمان باروری است که هدف آن افزایش شانس بارداری با قرار دادن مستقیم اسپرم در رحم زن در طول دوره تخمک گذاری است. این روش یک گزینه مقرون به صرفه تر در مقایسه با درمان های پیچیده باروری مانند روشهای لقاح مصنوعی است.

 IUI معمولا برای زوج ‌ها یا افرادی که با چالش ‌های باروری خاصی مواجه هستند، مانند ناباروری خفیف با عامل مردانه، ناباروری غیرقابل توضیح، یا مشکلات دهانه رحم که ممکن است مانع از رسیدن اسپرم به لوله‌های فالوپ شوند، توصیه می‌شود. فرآیند IUI معمولا با نظارت بر چرخه قاعدگی زن و تعیین زمان بهینه برای لقاح آغاز می شود. یعنی ابتدا ردیابی رشد فولیکول ها در تخمدان ها از طریق معاینات اولتراسوند و بررسی سطح هورمون ها انجام خواهد شد که این بخش شبیه به فرآیند IVF است.

ممکن است داروهایی برای تحریک رشد تخمک های متعدد تجویز شود و شانس لقاح موفق را افزایش دهد. در روز تلقیح، نمونه اسپرم همسر جمع آوری می شود. نمونه شسته شده و در آزمایشگاه پردازش می شود تا اسپرم سالم و متحرک از مایع منی جدا شود. این فرآیند هر گونه مواد بالقوه مضر را حذف می کند و اسپرم را متمرکز می کند و شانس رسیدن به تخمک را افزایش می دهد.

البته در روش های درمان ناباروری دیگر هم سعی بر آن است که از اسپرم با کیفیت استفاده شود. خود روش تلقیح نسبتا ساده و سریع است. بعد از آماده سازی های قبل از عمل یک اسپکولوم برای تجسم سرویکس وارد واژن شده و سپس یک کاتتر کوچک از طریق دهانه رحم به داخل رحم کشیده می شود. بعد از آن نمونه اسپرم آماده شده از طریق کاتتر وارد رحم شده و سپس کاتتر iui به دقت خارج می شود. تقریبا پس از دو هفته، آزمایش بارداری برای تعیین موفقیت آمیز بودن درمان IUI انجام خواهد شد.

تفاوت بین روش لقاح آزمایشگاهی و لقاح داخلی رحمی

حال بهتر است تفاوت بین لقاح آزمایشگاهی (مصنوعی) و لقاح داخل رحمی (طبیعی) را بدانیم. با اینکه این دو فرآیند هر دو از روش های درمان نازایی هستند و در بالا بیان کردیم که چطور انجام می شوند، با بررسی تفاوت ها می توانیم آن ها را بهتر درک کنیم.

 IVF در مقایسه با IUI روشی پیچیده تر و تهاجمی است. هم چنین ممکن است در صورت نیاز شامل روش‌ های اضافی مانند تزریق داخل سیتوپلاسمی اسپرم (ICSI) هم باشد. اما روش آی یو آی در مقایسه با روش آی وی اف روشی نسبتا ساده است. ممکن است از داروهای باروری برای تحریک تخمدان ها استفاده شود، اما سطح مداخله به طور کلی کمتر از IVF است.

با این حال روش IVF به طور کلی در مقایسه با روش IUI دارای میزان موفقیت بالاتری به خصوص در موارد چالش های باروری مهم تر است. میزان موفقیت بسته به عواملی مانند سن زن، کیفیت تخمک و اسپرم و تخصص کلینیک متفاوت است. میزان موفقیت IVF معمولا به عنوان میزان بارداری در هر سیکل گزارش می شود. اما میزان موفقیت روش آی یو آی به طور کلی در مقایسه با روش IVF کمتر است، زیرا روشی هدفمند است.

داروهای مورد استفاده برای روش های درمان ناباروری

علاوه بر اینکه انواع روش های درمان نازایی مانند مواردی که در بالا بیان کردیم وجود دارند، همان طور که گفته شد نیاز است در بخشی از این روش ها داروهایی نیز مصرف شود تا بدن را برای انجام آن ها آماده کند.

 داروهای مختلفی برای رفع عدم تعادل هورمونی، تحریک تخمک گذاری و بهبود شانس باروری در دسترس هستند. این داروها هم به عنوان مکمل درمان های ناباروری استفاده می شود و باید از آن ها مطلع باشیم. با این حال تمامی آن ها باید با تجویز پزشک و مصرف دز به خصوص آن ها در نظر گرفته شوند.

کلومیفن سیترات (کلومید)

 این داروی خوراکی اغلب اولین خط درمان ناباروری است. با تحریک ترشح هورمون های لازم برای تخمک گذاری عمل می کند. کلومید معمولا به مدت پنج روز در ابتدای چرخه قاعدگی مصرف می شود و می تواند به تنظیم تخمک گذاری در زنان با چرخه های نامنظم کمک کند.

گنادوتروپین ها

این داروهای تزریقی حاوی هورمون محرک فولیکول (FSH) و هورمون لوتئین کننده (LH) هستند که تخمدان ها را برای تولید تخمک های بالغ تحریک می کنند. گنادوتروپین ها معمولا در روش های درمان نازایی مانند بارداری با لقاح مصنوعی استفاده می شوند و برای جلوگیری از سندرم تحریک بیش از حد تخمدان (OHSS) نیاز به نظارت دقیق دارند.

متفورمین

 این داروی خوراکی در درجه اول برای درمان سندرم تخمدان پلی کیستیک (PCOS) که یکی از علل شایع ناباروری زنان است، استفاده می شود. متفورمین به کاهش سطح انسولین و تنظیم تخمک گذاری کمک می کند و شانس بارداری را در زنان مبتلا به PCOS بهبود می بخشد.

لتروزول

لتروزول که در اصل به عنوان داروی سرطان سینه استفاده می شد، مشخص شده است که در تحریک تخمک گذاری در زنان مبتلا به ناباروری موثر است. اغلب به عنوان جایگزینی برای Clomid استفاده می شود و می توان آن را به صورت خوراکی مصرف کرد.

بروموکریپتین

 این دارو برای درمان هیپرپرولاکتینمی، وضعیتی که در آن غده هیپوفیز مقادیر زیادی هورمون پرولاکتین تولید می کند، استفاده می شود. سطح بالای پرولاکتین می تواند در تخمک گذاری و باروری اختلال ایجاد کند. بروموکریپتین به عادی سازی سطح پرولاکتین و بازیابی تخمک گذاری کمک می کند و یکی از روش های درمان ناباروری مکمل است. این دارو هم می تواند به عنوان مکمل در روش های ناباوروی استفاده شود.

گنادوتروپین کوریونی انسانی (hCG)

 این هورمون تزریقی برای تحریک تخمک گذاری پس از تحریک تخمدان ها با داروهای باروری استفاده می شود. این دارو افزایش طبیعی LH را انجام می دهد و آزاد شدن تخمک های بالغ را از تخمدان ها تضمین می کند.

مکمل های پروژسترون

پروژسترون هورمونی است که برای آماده سازی رحم برای لانه گزینی و حفظ بارداری ضروری است. در برخی موارد، زنان ممکن است سطح پروژسترون ناکافی داشته باشند، که می تواند مانع لقاح و بارداری اولیه شود. مکمل های پروژسترون که به صورت تزریقی، شیاف واژینال یا قرص خوراکی در دسترس هستند، می توانند به حمایت از پوشش رحم و افزایش شانس لانه گزینی موفقیت آمیز کمک کنند. این دارو هم به عنوان یکی از روش های درمان نازایی استفاده می شود.

سخن پایانی

روش های درمان ناباروری امروزه تبدیل به یک امیدواری بزرگ برای زوجینی که در این زمینه دچار مشکل هستند، شده است. با این حال با در نظر گرفتن تغییرات سبک زندگی، داروها، مداخلات جراحی، فناوری‌های کمک باروری، رویکردهای جایگزین و حمایت عاطفی، افراد و زوج ‌ها می‌ توانند طیف وسیعی از گزینه ‌ها را برای افزایش شانس خود برای دستیابی به بارداری موفق بررسی کنند. استفاده مناسب داروها به همراه انتخاب یک روش مناسب برای باروری می تواند برای هر کدام از زوجین موثر واقع شود. اگر یکی از روش ها با شکست مواجه شود می توان از روش دیگر به همراه استفاده از دارو ها بهره برد.