یائسگی زودرس یکی از مهم ترین دغدغه هایی است که اغلب خانم ها آن را تجربه می کنند. یائسگی به معنای اتمام دوره های قاعدگی و پریود می باشد که به طور میانگین در سن 50 سالگی رخ می دهد. اما منظور از یائسگی زودرس این است که اتمام دوره های قاعدگی در سنین پایین تر رخ می دهد و باعث می شود که فرد توانایی باروری را از دست بدهد. در مطلب پیش رو به تمام جوانب این موضوع پرداخته ایم و توصیه می کنیم که برای افزایش آگاهی خود تا انتهای مطلب با ما همراه باشید.
یائسگی زودرس چیست؟
یائسگی زودرس یعنی اتمام دوره های قاعدگی زودتر از 50 سالگی ! خانم ها به طور میانگین در 50 سالگی یائسه می شوند و سن دقیق آن برای هر شخص به عوامل مختلفی از جمله کیفیت زندگی، ورزش، ژنتیک و … بستگی دارد. بدون شک یائسگی یک روند طبیعی و عادی است که همه خانم ها آن را تجربه می کنند. تغییرات هورمونی یکی از عوارض آن می باشد که باعث می شود خانم ها علائم متوسط تا شدیدی را تجربه کنند.
توجه داشته باشید که پوکی استخوان یکی از دغدغه های مهم خانم ها در دوره یائسگی است. اما خوشبختانه قابل کنترل می باشد و می توان از بروز آن جلوگیری کرد. به طور کلی خانم هایی که در سنین جوانی مکمل هایی همچون ویتامین دی مصرف می کنند احتمال ابتلا به پوکی استخوان را در سنین بالاتر به حداقل می رسانند.
در دوره یائسگی تخمدان فعالیت خود را به منظور باروری از دست می دهد و تخمک گذاری در آن متوقف می شود. از مهم ترین علائم آن نامنظم شدن پریود و در نهایت قطع آن است. یائسگی به شرایطی اتلاق می شود که یک سال از آخرین پریود گذشته باشد.
اگر یک خانم قبل از 40 سالگی یائسه شود به این معناست که دچار یائسگی زودرس شده است. ابتدا فاصله بین دوره های پریود طولانی می شود و هر دوره به مدت 3 الی 10 طولانی تر می شود. این علامت مهم ترین نشانه یائسگی های زودرس می باشد. سایر علائم شامل تعریق های شبانه، گرگرفتگی، تغییر خلق و خو و … است. کاهش میل جنسی، خشکی واژن و دردناک شدن مقاربت از دیگر علائم است که در ادامه به این موضوع نیز خواهیم پرداخت.
یائسگی زودرس چه خطری دارد؟
اولین خطری که یائسگی های زودرس برای بدن دارند، مختل شدن قدرت باروری است. چون تخمک گذاری در فرد انجام نمی شود. اما این موضوع از رایج ترین خطرات محسوب می شود و باید به سایر عوارض نیز اشاره کرد. خانم هایی که قبل از سن 40 سالگی یائسه می شوند هورمون استروژن در آن ها کاهش پیدا می کند و در نهایت میزان HDL و LDL در خون آن ها افزایش پیدا می کند. اگر این موضوع به موقع تشخیص داده نشود احتمال ابتلای فرد به بیماری های قبلی عروق افزایش پیدا خواهد کرد. همچنین کاهش هورمون استروژن ارتباط مستقیمی با پوکی استخوان در آن ها دارد.
خانم هایی که یائسگی های زودرس را تجربه می کنند نسبت به سایر خانم ها بیشتر در معرض افسردگی، اختلالات عصبی، پارکینسون و اضطراب قرار می گیرند. اگر شما بعد از بررسی های پزشکی، سابقه خانوادگی، ژنتیک و … به این مساله پی بردید که احتمال ابتلای شما به یائسگی در سنین پایین وجود دارد توصیه می کنیم اقدام به اهدای تخمک و فریز کردن آن کنید. در این حالت برای بارداری در سال های بعد هیچ مشکلی نخواهید داشت.
اولین علامت یائسگی زودرس
نخستین علامت یائسگی قبل از سن 40 سالگی، توقف یا نامنظمی پریود است. زیرا تخمدان همانند قبل فعالیت نمی کند و قادر به تخمک گذاری نخواهد بود. به تبع این اتفاق، شاهد خشکی واژن و احساس گر گرفتگی خواهید بود. پیشنهاد می کنیم با مشاهده اولین نامنظمی در پریود، به پزشک مراجعه کنید تا بررسی های لازم بر روی شما انجام شود.
روش های درمان یائسگی زودرس
برای درمان یائسگی زودرس روش های مختلفی وجود دارد که به کمک آن ها می توان به کنترل سطح هورمون ها و کاهش شدت علائم کمک کرد:
طب سنتی
- دمنوش های گیاهی: دمنوش هایی مانند رازیانه، بومادران، پونه، تخم کرفس و پنج انگشت می توانند درد و علائم ناشی از یائسگی های زودرس را کاهش دهند. همچنین گل گاو زبان و اسطو خودوس به بهبود خلق و خو کمک زیادی می کنند. بدین منظور می توانید دو قاشق غذاخوری از آن ها را درون قوری ریخته و اجازه دهید که با حرارت غیرمستقیم دم بکشند. یکی دیگر از دمنوش های مفید جیسینگ نام دارد که جزو گیاهان هندی و سرشار از کلیسم و ویتامین های گروه B طبقه بندی می شود. مصرف این گیاه کمک می کند تا میزان گرگرفتگی در بدن کاهش یابد.
- دفع سم از بدن: در طب سنتی این باور وجود دارد که با متوقف شدن خونریزی و پریود، سموم از بدن دفع نمی شوند و باید از روش های دیگری مانند حجامت و اهدای خون، سموم را از بدن دفع کرد.
- الگوهای تغذیه ای: به منظور کنترل سطح استروژن در بدن باید برخی از مواد غذایی مانند حبوبات، میوه ها، گندم و دانه سویا را در رژیم غذایی گنجاند. این موارد نقش مهمی در پیشگیری از بروز علائم دارند. همچنین می توان به خواص پیاز اشاره کرد که نقش موثری در قاعده آوری، سم زدایی از بدن و افزایش پرولاکتین دارد و می تواند خونریزی ماهیانه را متعادل کرده و از بروز یائسگی زودرس جلوگیری کند. لازم به ذکر است افرادی که دچار بیماری های معده از جمله یبوست هستند باید این موارد را با مشورت و تجویز پزشک مصرف کنند.
دارو درمانی
در دارو درمانی به سراغ داروهایی برای کاهش استرس، اضطراب و افسردگی می رویم. همچنین بسیاری از پزشکان با استفاده از هورمون درمانی به کنترل خشکی واژن و گرگرفتگی می پردازند. هورمون درمانی با قرص های ضد بارداری خوراکی از دیگر روش های درمان و کاهش علائم یائسگی است. در نظر داشته باشید که بهراد رویش رویان با تولید محصولات نازایی مانند پایپل بیوپسی یا کاتتر iui کمک به هموطنان عزیز میکند و همواره کنار شما عزیزان است.
علائم یائسگی زودرس در سونوگرافی
معمولا پزشکان متخصص بعد از شنیدن شرح حال شما، آزمایش و سونوگرافی برای شما تجویز می کنند که باید آن ها را در سریع ترین زمان ممکن انجام دهید. به کمک سونوگرافی می توان علائم ناشی از نارسائی تخمدان را شناسایی کرد. این علائم شامل کوچک شدن تخمدان ها و عدم رشد فولیکول ها می باشد. شما به عنوان فردی که احتمال ابتلا به یائسگی زودرس در او وجود دارد باید به تمام داروها و روش های درمانی که از سوی پزشک تجویز می شود پایبند باشید تا میزان عوارض ناشی از این مساله را به حداقل برسانید.
یائسگی زودرس و بارداری
همان طور که قبلا اشاره کردیم یائسه به فردی گفته می شود که یکسال از آخرین پریود او گذشته باشد. پس اگر شما پریودی های نامنظم یا علائمی مانند گرگرفتگی را تجربه می کنید به این معنا نیست که قدرت باروری خود را به طور کامل از دست داده اید. بلکه به این معناست که احتمال باردار شدن شما کمتر از گذشته است. بعد از آنکه پریود به طور کامل قطع شد و سطح هورمون های بدن تغییر کرد دیگر تخمدان ها قادر به آزاد کردن تخمک نیستند و در آن زمان است که می توان گفت احتمال حاملگی وجود ندارد.
نکته ای که حائز اهمیت می باشد این است که گاهی اوقات مشاهده می کنیم یک خانم در سنین باروری، موفق به بارداری نبوده اما همچنان تمایل دارد که مادر شود. اما او اکنون یائسه شده و سوالی که مطرح می شود این است که آیا احتمال بارداری او وجود دارد؟ این فرد می تواند از روش لقاح مصنوعی یا IVF باردار شود. دو روش برای این کار وجود دارد که یکی فریز کردن تخمک ها در سنین باروری و دیگری استفاده از تخمک های اهدایی یک خانم اهدا کننده!
فرد یائسه برای آنکه بتواند جنین را در رحم خود نگه دارد باید هورمون درمانی شود. اجرای روش IVF و هورمون درمانی بر روی خانم یائسه، ارتباط زیادی به سطح سلامتی او دارد و قطعا همه خانم های یائسه نمی توانند از این شیوه باردار شوند.
یائسگی زودرس چه عوارضی دارد؟
از مهم ترین عوارض یائسگی زودرس می توان به از دست دادن قدرت باروری خانم ها در سن کم اشاره کرد. این روزها سن ازدواج و باروری افزایش پیدا کرده و به دلایلی همچون رژیم غذایی نامناسب، کاهش فعالیت بدنی، استرس و …. شاهد هستیم که یائسگی های زودرس رواج زیادی پیدا کرده است. قطعا این موضوع می تواند کیفیت زندگی یک خانم را تحت تاثیر قرار دهد و برسلامتی و وضعیت خلق و خو، هورمون و … تاثیر منفی بگذارد. توصیه می کنیم خانم ها در سن مناسب اقدام به باروری کنند.
بازگشت پریود بعد از یائسگی زودرس
معمولا بعد از قطعی شدن یائسگی، امکان بازگشت پریود وجود ندارد. اما می توان به کمک روش های خاصی می توان یائسگی را به تعویق انداخت و علائم آن را کنترل کرد. در سال 2016 عده ای از محققین و دانشمندان به روش درمانی جدید دست پیدا کردند که در آن به بازگشت سیکل قاعدگی در خانم های یائسه کمک می کند. این روش درمانی به نام “معکوس کردن یائسگی” شناخته می شود اما هنوز از عملکرد آن اطلاعات دقیقی در دست نیست.
این دانشمندان با تزریق پلاسمای غنی از پلاکت PRP در تخمدان های بیش از 30 سن که در سن 46 الی 49 سال بودند توانستند آن ها را معالجه کنند. در واقع از این روش برای بهبود ترمیم بافت استفاده شد و دانشمندان ادعا کردند که این روش برای دو سوم زنان کارساز بوده است و توانسته سیکل قاعدگی آن ها را برگرداند. به دلیل کوچک بودن جامعه آماری، هنوز تحقیقات در این زمینه ادامه دارد.
مزایای یائسگی زودرس
- برخی از خانم ها دوره های قاعدگی دردناکی را تجربه می کنند و یائسگی زودرس در آن ها باعث می شود که این دردها به پایان برسند.
- بسیاری از خانم ها بابت افزایش احتمال بارداری بعد از رابطه جنسی نگران هستند و با یائسگی این نگرانی نیز به پایان می رسد و دیگر نیازی نیست که از روش های ضدبارداری استفاده کنند.
- از بین رفتن فیبروم ها (تومورهای خوش خیم رحم) از دیگر مزایای یائسگی می باشد و این موضوع نیاز به عمل جراحی را از بین می برد.
- عارضه میگرن در خانم ها نسبت به آقایان بیشتر است و معمولا در دوره های پریود، حادتر می شود. اتمام دوره قاعدگی یا بروز یائسگی علائم میگرن برطرف می شود.
سخن پایانی !
قطعا یائسه شدن یک روند طبیعی در خانم هاست اما بهتر است که در حوالی 50 سالگی رخ دهد. یائسگی های زودرس برای خانم هایی که در سنین بالا ازدواج می کنند امری نگران کننده است زیرا احتمال باروری در آن ها را به شدت کم می کند. توصیه می کنیم همواره تحت نظر یک پزشک متخصص زنان باشید تا بتوانید اقدامات لازم برای به تعویق انداختن یائسگی و کاهش علائم را انجام دهید.